top of page
  • ikipsikolog

Psikoloji Nedir? Ne Değildir?


Ankara, 2019.

Alandaki kaynakları taradığımızda en çok karşılaştığımız cümlelerin başında ‘Psikoloji, insan davranışını ve zihinsel süreçleri inceleyen bilim dalıdır.’ gelir.

Peki psikoloji bilimi insan davranışını nasıl inceler? Bu soruya cevap vermeden önce bunun tek bir yönteminin olmadığını belirtmeliyiz. Psikologların işi insanladır. Bu yüzden insanın olduğu her yerde çalışıp gözlem ve değerlendirme yapılabilir. Tabi her ortamın kendine göre ayrı değerlendirme kriterleri olduğu için uzmanlaşmak en temel adımdır. Bu sebeple psikoloji biliminin birçok alt alanı oluşmuştur. Bu alt alanların birkaçından kısaca bahsedersek;


  • ‘Klinik Psikoloji’ insan davranışının anormal yönlerine odaklanır. Uygulama odaklı bir alandır. Birçoğumuzun duyduğu ‘psikoterapi’, ‘psikopatoloji’, ‘danışan’gibi terimler bu alt alana aittir. “Psikologla randevum var”, “psikoloğumdan çok memnunum”şeklindeki ifadelerde geçen psikolog muhtemelen klinik psikologdur ya da bu alana yakın olarak ele alınan bir iş yapıyordur. Klinik psikolojiye yakın olarak ele alınan bazı dallar; aile danışmanlığı, psikolojik danışmanlık, bağımlılık danışmanlığı vb.’dir.

  • ‘Sosyal Psikoloji’ toplum içindeki insan davranışının belirli deney ortamları hazırlanarak incelenip değerlendirildiği alt alandır. Sosyal deney diye sıkça duyduğumuz kavram bu alana aittir. Örneğin Zimbardo Hapishane deneyi.

  • ‘Gelişim Psikolojisi’ bir bireyin doğumundan ölümüne kadar uzanan gelişim evrelerinin psikolojik faktörler temel alınarak incelendiği alt alandır. ‘Bir çocuğun hangi yaşta hangi bilişsel evrede olduğu, bireylerin yaşlara göre hayata dair beklentileri, gelişim evrelerindeki davranışsal normlar ve dahası bu alanın konularıdır.

  • ‘Endüstri Psikolojisi' çalışma ortamında bireylerin performanslarına, işveren ve